بانک مرکزی با تصمیم جدید خود، در تلاش است تا نوسانات بازار ارز را کنترل کرده و به‌جای تعیین نرخ‌های دستوری، به سمت عرضه ارز مطابق با قیمت‌های واقعی حرکت کند. این تغییر رویکرد، نگاه‌ها را به سمت نقش حیاتی این نهاد در بازار ارز معطوف کرده است.
انتظارات بازار و سکوت نهاد پولی
خریداران و فروشندگان در بازار ارز، همواره نگران نوسانات قیمت هستند و سکوت بانک مرکزی را به‌عنوان یک علامت می‌دانند. در شرایطی که انتظارات تورمی به سرعت در حال افزایش است، سکوت این نهاد به‌راحتی قابل تفسیر به‌عنوان نشانه‌ای منفی است. تجربه نشان داده که تلاش برای تعیین نرخ‌های رسمی پایین‌تر از بازار، غالباً به شکست انجامیده است.
بیشتر بخوانید: فرزانه صادق: ضوابط احداث پناهگاه در کشور بازنگری می‌شود
تجربه‌های گذشته و درس‌های آن
بررسی‌های اقتصادسنجی در سال‌های ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۰ نشان می‌دهد که بازار آزاد به‌عنوان پیشرو در تعیین قیمت عمل کرده و نرخ رسمی به‌تدریج به آن نزدیک شده است. تنها در دوره‌ای که توافق هسته‌ای وجود داشت، بانک مرکزی توانست به‌طور موقت بر بازار آزاد اثر بگذارد. با بازگشت تحریم‌ها و کاهش توان مداخله، این اثر به حداقل رسید و نشان داد که مداخله مؤثر به پشتوانه واقعی نیاز دارد.
سیاست جدید بانک مرکزی در عرضه ۱۰ هزار دلار، به‌طور مستقیم به این واقعیت پاسخ می‌دهد. به‌جای تعیین نرخ آرمانی، بانک مرکزی به دنبال کاهش شکاف میان نرخ رسمی و بازار است و در این راستا، فضای رانت را نیز محدود می‌کند. با این رویکرد، ذخایر ارزی برای مقابله با نوسانات هیجانی نگه‌داری می‌شود و به‌این‌ترتیب، انتظارات بازار نیز به‌طور مثبت تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
اما نگرانی‌هایی نیز درباره این سیاست جدید وجود دارد. مصرف ذخایر ارزی و احتمال ایجاد رانت مجدد، از جمله این نگرانی‌هاست. پاسخ به این چالش‌ها نیازمند تعریف معیارهای روشن و مشخص برای مداخله در بازار است. مداخله‌ای که بتواند به‌طور مؤثر و پایدار عملکرد بازار را مدیریت کند، نیازمند پشتوانه‌ای محکم و شفاف است.
در نهایت، بازار ارز به‌عنوان یک آیینه از انتظارات جامعه عمل می‌کند و نمی‌توان با رنگ‌کردن آن، چهره واقعی را پنهان کرد. اما با تعریف قاعده‌ای مشخص و پشتوانه‌ای واقعی، می‌توان از نوسانات شدید و ناگهانی کاست. در این راستا، سیاست جدید بانک مرکزی فرصتی است برای آزمایش این رویکرد، به شرط آنکه با معیارهای مشخص و شفاف سنجیده شود.
بیشتر بخوانید: ذخایر گاز اروپا به پایین‌ترین سطح تاریخی رسید · مسعود پشم‌چی: استفاده از سامانه حسام برای مردم رایگان است
