خروج نیروهای نظامی ایالات متحده آمریکا از عراق بهانهای شده تا این کشور با اعمال فشارهای اقتصادی و سیاسی، روابط ایران و عراق را تحت کنترل خود درآورد. در حالی که قرار است آخرین نیروهای نظامی آمریکا فردا خاک عراق را ترک کنند، شواهد نشان میدهد که واشنگتن با استفاده از اهرمهای مالی و اقتصادی، به دنبال محدود کردن حضور ایران در عراق و کاهش روابط تاریخی این دو همسایه است.
فشارهای اقتصادی و تحریمها
آشکارترین نمونه از این تلاش، اقدام وزارت خزانهداری آمریکا در لغو کامل رابطه هوایی میان ایران و عراق است. این وزارتخانه همچنین معافیت تحریمی را برای سفر زائران ایرانی به شهر نجف اعلام کرده است، در حالی که پیشتر پروازهای ایرلاینهای ایرانی و عراقی به فرودگاههای دو کشور را محدود کرده بود. این تحرکات نه تنها بر روابط دو کشور تأثیر میگذارد بلکه موجب بروز نارضایتیهای گسترده در عراق نیز شده است.
بیشتر بخوانید: تورم و معیشت: عبدالناصر همتی در میدان بحران اقتصادی
در واکنش به این اقدامات، دهها هزار عراقی در شهرهای مختلف به میدان آمده و علیه تحریمهای هوایی ایران تظاهرات کردند. گروههای مقاومت عراقی نیز به دولت علی الزیدی، نخستوزیر جدید عراق، ضربالاجل دادند که در صورت عدم لغو تحریمها، خودشان اقدام خواهند کرد و فرودگاههای عراق را تحت کنترل خواهند گرفت.
تلاش برای تعادل در روابط
با بالا گرفتن اعتراضات داخلی و نگرانی از تشدید اوضاع، وزارت خزانهداری آمریکا روز سهشنبه از معافیت تحریمی برای پرواز ایرلاینهای عراقی به ایران تنها از فرودگاه نجف رونمایی کرد. اما این معافیت با دهها شرط و شروطی همراه است که به نظر نمیرسد مورد تأیید دولت ایران و شیعیان عراقی باشد. این شرایط به نوعی پذیرش حق وتوی آمریکا در تمامی ابعاد رابطه ایران و عراق محسوب میشود.
دولت عراق به دنبال دریافت معافیتی برای سفرهای میان ایران و عراق جهت امور درمانی، تحصیلی و زیارتی است. این یعنی تمامی مراودات و سفرهای ایرانیها به عراق باید با امضای طرف آمریکایی باشد. در واقع این تلاشها به نوعی نشاندهنده تسلط واشنگتن بر سیاستهای عراق است و ادامه این وضعیت میتواند به از دست رفتن حمایت جریانهای شیعی از دولت علی الزیدی منجر شود.
اصرار آمریکا به اعمال فشارهای تحملناپذیر بر ایران میتواند عواقب معکوسی داشته باشد و موجب شود که دولت عراق نتواند بین ایران و آمریکا تعادل برقرار کند. عراق نمیتواند در شرایطی که واشنگتن به دنبال نابودی تهران است، نقش متحد آمریکا را ایفا کند و باید یکی از دو گزینه را انتخاب کند.
دولت عراق شاید در آینده به این نتیجه برسد که تحت شرایط فعلی عملاً حاکمیتی ندارد و بهتر است کنترل نفت و بازرگانی خارجی خود را به دست گیرد، حتی اگر این موضوع به قیمت پذیرش تحریمهای اقتصادی واشنگتن باشد. ایران و روسیه به رغم تحریمها توانستهاند نفت خود را به فروش برسانند. آیا دولت آتی عراق نمیتواند با وجود تحریمهای آمریکا نفت بفروشد و به استقلال واقعی برسد؟
بیشتر بخوانید: توافق با ایران و سودآوری ترامپ در انتخابات میاندورهای · مقام ایرانی: انعطاف پذیری ایران در موضع هستهای نادرست است
