هانری کاگان و کنزو سوآی، دو دانشمند برجسته فرانسوی و ژاپنی، به‌خاطر تلاش‌هایشان در حل یکی از معماهای اساسی علم شیمی، جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۶ را از آن خود کردند. این دو عالم با ارائه توضیحاتی پیرامون عدم تقارن مولکول‌هایی که حیات بر آن‌ها وابسته است، نام خود را در تاریخ علم به ثبت رساندند.
راز کایرالیته و اهمیت آن
کمیته نوبل در بیانیه‌ای اعلام کرد که این دو دانشمند به دلیل توضیح کایرالیته، که به معنای وجود دو شکل آینه‌ای مولکول‌ها است، مورد تقدیر قرار گرفته‌اند. مولکول‌هایی که موجودات زنده در فرآیندهای بیولوژیکی خود استفاده می‌کنند، مانند اسیدهای آمینه، ویژگی خاصی به نام کایرالیته دارند. به‌عبارتی، این مولکول‌ها به دو شکل راست‌گرد و چپ‌گرد وجود دارند که هر کدام خواص و فعالیت‌های متفاوتی دارند.
بیشتر بخوانید: ونس: ایران باید ظرفیت غنی‌سازی هسته‌ای خود را کاهش دهد
این ویژگی به‌ویژه در تولید پروتئین‌ها اهمیت دارد. موجودات زنده تنها از آمینو اسیدهای چپ‌گرد برای تولید پروتئین‌ها استفاده می‌کنند و قند دی‌ان‌ای نیز همیشه به شکل راست‌گرد وجود دارد. این انتخاب‌گری حیات نشان‌دهندهٔ این است که نوع مناسب مولکول برای ادامهٔ حیات بسیار حیاتی است.
کشفی که صنعت دارو را متحول می‌کند
کشف‌های هانری کاگان و کنزو سوآی به صنایع دارویی این امکان را می‌دهد که شکل مناسب مولکول‌ها را برای ایجاد اثر درمانی تعیین کنند و به‌این‌ترتیب تولید مولکول‌های مؤثر را افزایش دهند. در آزمایشگاه‌ها، مولکول‌ها به‌طور تصادفی به دو شکل راست‌گرد و چپ‌گرد تولید می‌شوند. این موضوع به‌ویژه در تولید داروها حائز اهمیت است، زیرا ممکن است یکی از اشکال یک مولکول خاصیت درمانی داشته باشد در حالی که شکل دیگر هیچ اثر مفیدی نداشته باشد.
با کشف این دو دانشمند، اکنون می‌توان واکنش‌های شیمیایی را به گونه‌ای طراحی کرد که شکل درست و مورد نیاز مولکول به میزان بسیار بیشتری تولید شود. این موفقیت نه‌تنها در دنیای شیمی، بلکه در صنعت داروسازی نیز نویدبخش تغییرات بنیادی است.
در همین حال، دو روز پیش، کارل دایسروت، روانپزشک و متخصص مغز و اعصاب آمریکایی، و همکاران آلمانی‌اش، پیتر هگمان و گئورگ ناگل، نیز به‌دلیل دستاوردهایشان در زمینه اپتوژنتیک، جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی را دریافت کردند. پژوهش‌های آن‌ها به درک بهتر سازوکارهای درونی مغز و کارکرد ذهن کمک کرده است.
با این اوصاف، جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۶ به هانری کاگان و کنزو سوآی نه‌تنها یک موفقیت علمی است، بلکه می‌تواند به پیشرفت‌های شگرفی در زمینه‌های پزشکی و داروسازی منجر شود. این کشف‌ها می‌توانند به‌عنوان یک نقطهٔ عطف در تاریخ علم و فناوری شناخته شوند.
بیشتر بخوانید: ارتش پاکستان حضور نظامی خود در عربستان را تایید کرد
