دختران دستفروش در ایران، با وجود بحران‌های اقتصادی و اجتماعی، به خیابان‌ها آمده‌اند تا روزگار بگذرانند. این دختران که برخی از آن‌ها دارای مدرک تحصیلی نیز هستند، با فروش اقلام مختلف، از غذاهای خانگی تا صنایع دستی، در تلاشند تا معیشت خود را تامین کنند.
از اینترنت به خیابان؛ فراز و نشیب زندگی اقتصادی
اعتراض‌های اجتماعی و اقتصادی سال‌های اخیر در ایران، به ویژه در پی درگیری‌های مکرر با آمریکا و اسرائیل، منجر به قطع اینترنت و تعطیلی کسب‌وکارهای آنلاین شد. این وضعیت، بسیاری از افرادی را که به درآمدهای اینترنتی وابسته بودند، با بحران مواجه کرد. در این میان، زنان به عنوان دستفروشان خیابانی، به سرعت خود را با شرایط جدید سازگار کردند و بساط خود را در خیابان‌ها برپا کردند.
بیشتر بخوانید: تاکید توموکو آکانه بر استقلال دیوان کیفری بین‌المللی در برابر تحریم‌های آمریکا
فروشندگان خیابانی از رده‌های سنی مختلف هستند؛ از جوانان ۱۷ساله تا زنانی که برای تامین معاش نوه‌هایشان تلاش می‌کنند. حتی کودکانی وجود دارند که از سن ۱۲ سالگی در اینستاگرام یا دیگر پلتفرم‌ها فعالیت کرده‌اند. این نوجوانان بر این باورند که «کودک کار» نیستند و در تحصیل نیز موفق‌اند.
چالش‌های بازار بساط
بسیاری از این زنان «بساط‌کن» در اینستاگرام نیز صفحه دارند و سعی می‌کنند محصولات خود را تبلیغ کنند. اما آمارها نشان می‌دهد که بازار آن‌ها روز به روز کسادتر می‌شود. به عنوان مثال، صفحه‌ای در اینستاگرام به نام «عالی‌شاپ» اعلام کرد که وضعیت کاسبی‌اش افتضاح شده و از هر ده نفر، تنها یک نفر به زور خرید می‌کند.
فروشنده‌ای از بندرعباس ویدیویی منتشر کرده که خلوتی ساحل را نشان می‌دهد و می‌گوید: «هرچقدر هم در اینستاگرام بگویم در فلان ساعت و فلان مکان هستم، وضعیت مردم این است؛ کسی بیرون نیست.» او که مادری تنهاست، برای تامین معاش فرزندش مجبور به فروش محصولات تزئینی دست‌ساز خود شده است.
تاریخچه دستفروشی در ایران به دهه‌ها قبل بازمی‌گردد. در گذشته، دستفروشان عمدتا در واگن‌های ویژه زنان در متروی تهران فعالیت می‌کردند. اما اکنون با گسترش اینترنت، هزاران صفحه اینستاگرامی برای فروش کالا راه‌اندازی شده است. این تغییرات باعث شده تا دستفروشی به شکل جدیدی در خیابان‌ها ظهور کند.
پاسخ به چالش‌های اقتصادی
با افزایش نرخ دلار و بی‌ثباتی اقتصادی، قیمت کالاها همچنان بالا می‌رود و شهروندان از ناتوانی در تامین نیازهای روزمره خود می‌گویند. این شرایط بر کسب‌وکارهای خیابانی نیز تاثیر گذاشته و فروشندگان با مشکلاتی در تامین کالاهای خود مواجه‌اند.
یکی از دختران دستفروش در پستی اینستاگرامی به هم‌سن‌وسال‌هایش می‌گوید: «دخترها، کار اصلا عیب نیست. فقط روی داشتن درآمد تمرکز کنید.» این جمله نه تنها نشان‌دهنده‌ی عزم و اراده دختران است، بلکه بازتابی از واقعیت‌های تلخ اقتصادی در جامعه است که آن‌ها را به خیابان‌ها کشانده است.
بیشتر بخوانید: مسعود پشم‌چی: ۷۳ درصد حساب‌های مشمول سامانه حسام در یک ماه تراکنش نداشتند · صدور ۱۰ میلیون چک الکترونیک توسط مشتریان در شبکه بانکی
