پاپ لئون چهاردهم به دلیل ابتلا به سرطان ریه، تحت عمل جراحی قرار گرفته است و این موضوع بار دیگر پرسشی کلیدی را درباره رهبری کلیسای کاتولیک مطرح کرده است: در شرایطی که پاپ قادر به انجام وظایف خود نیست، چه کسی کلیسا را هدایت خواهد کرد؟
سازوکار پیچیده کلیسا در غیاب پاپ
درحالی‌که در صورت مرگ یا استعفای پاپ، قواعد مشخصی برای جانشینی وجود دارد، اما در شرایطی که پاپ به دلیل بیماری شدید نتواند به‌طور کامل وظایف خود را انجام دهد، خلا قانونی وجود دارد. پاپ لئون چهاردهم، ۷۱ ساله، به تازگی تحت عمل جراحی ۹۰ دقیقه‌ای قرار گرفته است و در پی این تشخیص، سفرهای بین‌المللی‌اش به تردید افتاده است.
بیشتر بخوانید: دستورالعمل جدید گمرکی فرود عسگری برای کاهش توقف کالا در مرزها
پاپ به‌عنوان عالی‌ترین مقام کلیسای کاتولیک و دولت‌شهر واتیکان، نقش کلیدی در هدایت کلیسا دارد. در زمان ناتوانی او، دیوان پاپی که نهاد مرکزی حکمرانی کلیساست، مسئولیت اداره امور را بر عهده خواهد گرفت. با این حال، این نهاد نمی‌تواند تصمیم‌های اصلی پاپ را اتخاذ کند و در این شرایط، بسیاری از وظایف او بدون پاسخ باقی می‌ماند.
چالش‌های قانونی و عملی در غیاب پاپ
کارشناسان به دوگانگی در قوانین کلیسا اشاره می‌کنند. در حالی که برای اسقف‌ها سازوکارهای مشخصی برای ناتوانی وجود دارد، اما در مورد پاپ، این خلا قانونی می‌تواند به مشکلات جدی منجر شود. ماده ۳۳۵ قوانین کلیسا به ناتوانی پاپ اشاره می‌کند، اما به‌طور مشخص توضیح نمی‌دهد که در این حالت چه باید کرد.
در شرایطی که پاپ نتواند وظایفش را انجام دهد، تنها راه‌حل پیش‌بینی‌شده، کناره‌گیری اوست. پاپ فرانسیس نیز در سال ۲۰۲۲، نامه استعفایی نوشته که در صورت ناتوانی پزشکی از آن استفاده کند. اما سوالی که باقی می‌ماند این است که اگر پاپ در شرایطی باشد که نتواند اراده خود را بیان کند، چه کسی باید این استعفا را فعال کند؟
در سال‌های گذشته، کارشناسان پیشنهاد کرده‌اند که در صورت ناتوانی طولانی‌مدت پاپ، مجمع کاردینال‌ها باید مسئولیت اداره کلیسا را بر عهده بگیرد و کمیته‌ای برای ارزیابی دوره‌ای وضعیت سلامت او تشکیل دهند. اما تاکنون هیچ یک از این پیشنهادها اجرایی نشده و کلیسای کاتولیک همچنان در بلاتکلیفی به سر می‌برد.
بیشتر بخوانید: درخواست فوری روسیه برای حل بحران یمن · پاپ لئوی چهاردهم به سرطان ریه مبتلا شد
