خروج تمامی نیروهای به رهبری آمریکا از عراق در تاریخ ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۳، بیست‌وسه سال پس از حمله به این کشور و دوازده سال پس از بازگشت دوباره برای مقابله با داعش، به وقوع پیوست. این رویداد که دولت عراق آن را «تکمیل حاکمیت ملی» خوانده، همزمان سوالات مهمی درباره آینده امنیتی کشور، نفوذ ایران و سرنوشت شبه نظامیان شیعه مسلح ایجاد کرده است.
چالش‌های امنیتی پیش روی عراق
واشنگتن و بغداد در سال ۲۰۲۴ بر سر یک روند مرحله‌ای برای پایان مأموریت ائتلاف بین‌المللی توافق کرده بودند. با خروج نیروهای آمریکایی از اقلیم کردستان و پایگاه‌های دیگر، عملیات «عزم راسخ» رسماً در عراق پایان یافته است. علی زیدی، نخست‌وزیر عراق، این رویداد را آغاز مرحله‌ای تازه برای کشور معرفی کرد.
بیشتر بخوانید: حسین دهقان: سازمان‌های بی‌انگیزه نمی‌توانند به اهداف بزرگ دست یابند
اما آیا دولت عراق قادر است بدون حضور نظامی آمریکا با تهدید داعش مقابله کند و کنترل سلاح‌های شبه نظامیان را به دست گیرد؟ با وجود اینکه داعش دیگر قلمرویی در اختیار ندارد، هسته‌های مخفی آن در مناطق روستایی و مناقشه‌برانگیز هنوز فعال‌اند. مقام‌های امنیتی عراقی نگران از دست رفتن بخشی از توانمندی‌های اطلاعاتی و نظامی آمریکا هستند که می‌تواند به احیای دوباره داعش کمک کند.
قدرت‌نمایی شبه نظامیان و نفوذ ایران
دولت جدید عراق با چالش بزرگ‌تری نیز مواجه است: گروه‌های مسلح شیعه. قرار بود خروج نیروهای آمریکایی همزمان با خلع سلاح یا ادغام شبه نظامیان در ساختار رسمی حکومت باشد، اما گروه‌هایی نظیر کتائب حزب‌الله و حرکت النجباء در برابر این خواسته مقاومت می‌کنند. این شرایط باعث شده مهلت تکمیل این روند به ژوئن ۲۰۲۷ عقب بیفتد.
برخی از قدرتمندترین گروه‌های مسلح شیعه، خلع سلاح را مشروط به خواسته‌هایی از جمله انحلال پیشمرگه کردستان کرده‌اند. این شروط و همچنین خروج نیروهای ارتش ترکیه، نگرانی‌های جدی در کردستان عراق ایجاد کرده است. مسعود بارزانی، یکی از رهبران کرد، ابراز نگرانی کرده که نیروهای امنیتی عراق توان کنترل اوضاع را پس از خروج آمریکایی‌ها نداشته باشند.
در نهایت، خروج آمریکا از عراق نه تنها پایان یک حضور نظامی طولانی و پرهزینه است، بلکه پرسشی اساسی را مطرح می‌کند: آیا این خروج به تقویت حاکمیت دولت عراق منجر خواهد شد یا زمینه‌ساز افزایش قدرت گروه‌های مسلح و نفوذ بیشتر ایران خواهد شد؟ این سوال، آزمون اصلی دولت جدید عراق خواهد بود.
بیشتر بخوانید: نخستین نمایشگاه پلاست‌شو با حضور ۸۰ شرکت داخلی و خارجی برگزار می‌شود · پزشکیان: برای سفر به آمریکا نیازی به اجازه رهبر نداریم
