دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز پنجشنبه با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروت سوشال، به‌طور علنی اعلام کرد که «روزهای نیاز به توافق با ایران گذشته است» و آمریکا به‌راحتی «پول‌های صدها میلیارد دلاری» ایران و «تنگه» را در اختیار دارد. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ترامپ به معاون خود، جی دی ونس، دستور داده تا توجه خود را به مسائل داخلی، به‌ویژه «فساد و جرم در شهرها و ایالت‌های تحت مدیریت دموکرات‌ها» معطوف کند.
حذف مسیر دیپلماتیک
این پیام پس از انتشار گزارش‌هایی مبنی بر اینکه ونس در حال بررسی دیدار رودررو با یک مقام ارشد امنیتی ایران بود، صادر شد. در حالی که پیش‌تر ترامپ به مشاوران و طرف‌های خارجی اعلام کرده بود که با بازگشایی مذاکرات از سوی ونس موافق است، به‌نظر می‌رسد که این اقدام جدید تنها یک تغییر لحن نیست، بلکه به معنای کنار گذاشتن یک مسیر دیپلماتیک است که به‌نظر می‌رسید به گفت‌وگوی مستقیم نزدیک شده بود.
بیشتر بخوانید: رضا بهراملو برای نشست تغییر اقلیم ملل متحد به ترکیه می‌رود
تحلیلگران وضعیت کنونی را نه صلح و نه جنگ تمام‌عیار می‌دانند، بلکه یک «تعادل شکننده» توصیف می‌کنند. آمریکا همچنان به تحریم‌ها و محاصره بنادر ایران ادامه می‌دهد، اما در عین حال تلاش دارد تنگه هرمز را برای عبور کشتی‌ها باز نگه دارد.
تعارض درونی و فشار سیاسی
علی واعظ، معاون مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در گروه بین‌المللی بحران، به‌طور صریح بیان کرده است که این تعادل «ذاتاً ناپایدار» است و عدم وجود جنگ لزوماً به معنای پایان بحران نیست؛ بلکه ممکن است صرفاً مرحله‌ای پیش از تشدید مجدد باشد.
دولت ترامپ در هفته گذشته نیز اعلام کرده بود که جنگ «عملاً تمام شده» و عملیات نظامی جدید «چندان ضروری» به‌نظر نمی‌رسد، اما در عین حال تأکید کرده است که آمریکا «آماده و مسلح» است. این نوع بیان به‌منظور جلوگیری از تشدید فوری و همچنین حفظ تهدید نظامی طراحی شده است.
تحلیلگران بر این باورند که دو دلیل اصلی در پس این تصمیم ترامپ وجود دارد: اول، هزینه سیاسی جنگ و دوم، اختلافات درونی در تیم امنیتی واشنگتن. مارکو روبیو، وزیر خارجه، به‌دنبال راهبرد فشار اقتصادی است، در حالی که ونس به مذاکرات و توافق‌ها اعتقاد داشته است. تصمیم اخیر ترامپ به‌نوعی در راستای تقویت جبهه فشار حداکثری و تضعیف جبهه دیپلماسی تفسیر شده است.
دلیل سوم برای این تغییر رویکرد، محاسبات انتخاباتی و داخلی است. ترامپ با انتقال ونس به سمت پرونده «فساد و جرم» در ایالت‌ها و شهرهای دموکرات، هم پرونده ایران را از دست ونس خارج کرده و هم معاونش را به مأموریتی داخلی و سیاسی‌تر فرستاده است.
این در حالی است که ونس در چند ماه گذشته به‌عنوان مذاکره‌کننده ارشد شناخته شده و نامه‌ای به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، برای ازسرگیری گفت‌وگوها ارسال کرده است. مقامات ایرانی اما به‌نظر می‌رسد واکنش مثبتی به این ایده‌ها نشان نداده و بر مواضع پیشین خود پافشاری کرده‌اند.
ترامپ با تصمیم به کنار گذاشتن ونس از پرونده ایران، به‌نوعی نشان می‌دهد که نمی‌خواهد جنگ با ایران به نام معاون رئیس‌جمهور گره بخورد. این در حالی است که ایران نیز با موضع سختگیرانه‌ای ایستاده و تأکید می‌کند که تا زمانی که «هفت شرط» تهران پذیرفته نشود، درباره شکل و دستور کار مذاکرات تصمیم نخواهد گرفت.
بیشتر بخوانید: نرخ گاز فولاد به سطح اروپا رسید · بسنت: به فشار بر ایران ادامه می‌دهیم و در اعمال تحریم بیشتر تردید نمی‌کنیم
