محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران، در نشست بین‌المللی «گفتگوی امنیت انرژی آسیا ۲۰۲۶» به بررسی وضعیت کنونی بازار انرژی و چالش‌های پیش‌رو پرداخت. وی به تنگه هرمز و تأثیرات آن بر بازار جهانی اشاره کرد و گفت که امنیت انرژی تنها به دسترسی فیزیکی به منابع محدود نمی‌شود، بلکه تأمین انرژی با قیمت اقتصادی نیز از اهمیت زیادی برخوردار است.
چالش‌های تنگه هرمز و بازار انرژی
نظیفی با بیان اینکه بیش از ۲۰ درصد انرژی جهان، از جمله نفت خام و گاز مایع، از تنگه هرمز عبور می‌کند، تأکید کرد که خطوط لوله و تأسیسات انتقال زمینی در منطقه هنوز به ظرفیت لازم برای جایگزینی مسیر دریایی تنگه هرمز دست نیافته‌اند. به گفته وی، در شرایط فعلی نمی‌توان انتظار داشت که این خطوط به صورت جدی جایگزین مسیر دریایی شوند.
بیشتر بخوانید: مکرون حمایت از آتش‌بس انرژی میان روسیه و اوکراین را اعلام کرد
وی به سه سناریو پیش‌رو اشاره کرد: ادامه وضعیت کنونی و عبور گزینشی محموله‌ها، بازگشایی تدریجی مسیر از طریق مذاکره و توافق، و تشدید تنش‌ها و آسیب به زیرساخت‌ها. این سناریوها می‌توانند تأثیرات عمیقی بر قیمت‌ها و عرضه و تقاضای جهانی انرژی بگذارند.
تغییر ساختار بازارهای انرژی
مدیرعامل بورس انرژی ایران به تغییر ساختار بازارهای انرژی طی سه تا چهار دهه گذشته اشاره کرد و گفت که بازارهای انرژی دیگر فقط به مبادلات فیزیکی متکی نیستند. در دهه‌های اخیر، تجارت فیزیکی و نقدی با قراردادهای آتی و سبدهای سرمایه‌گذاری پیچیده‌تر شده است. به گفته وی، ارزش بازار مالی انرژی اکنون حدود ۱۰ برابر بازار فیزیکی آن است.
نظیفی به «بیش‌هشیاری» بازار اشاره کرد، وضعیتی که در آن بازارهای جهانی انرژی به اخبار مربوط به توافق، تشدید تنش یا کاهش تنش واکنش‌های شدید نشان می‌دهند. او با اشاره به آزادسازی ۱۰۰ میلیون بشکه نفت از سوی گروه هفت، خاطرنشان کرد که این اقدام به اندازه‌ای که سیاست‌گذاران انتظار داشتند مؤثر نبوده و بازگشت به قیمت‌های پیش از جنگ همچنان دور از دسترس به نظر می‌رسد.
وی افزود که سناریوی نخست می‌تواند به تداوم عرضه نامتوازن و قیمت‌های بالاتر منجر شود. در صورتی که مذاکرات به توافقی منجر شود، بازارها می‌توانند به تعادل نزدیک‌تر شوند و آثار آن به‌تدریج نمایان خواهد شد.
زمستان و تقاضای انرژی
نظیفی همچنین به نزدیک شدن به فصل‌های سرد سال اشاره کرد و گفت که در صورت تداوم عبور گزینشی از تنگه هرمز، محدودیت‌های سیاسی و امنیتی می‌تواند آثار تشدیدشونده‌ای بر قراردادهای بیمه و بازارهای مالی داشته باشد. با افزایش تقاضای انرژی در پاییز و زمستان، این وضعیت می‌تواند بر بازارهای جهانی تأثیرگذار باشد.
مدیرعامل بورس انرژی ایران ابراز امیدواری کرد که گام‌های متقابل طرف‌ها در قالب توافقی مرحله‌بندی‌شده به بازگشایی مسیر منجر شود و گفت که تحقق این سناریو می‌تواند به آرام‌تر شدن بازارها و بهبود دسترسی به انرژی کمک کند. نظیفی در پایان تأکید کرد که هرچه به فصل‌های سرد نزدیک‌تر شویم، احتمال و اهمیت سناریوی بازگشایی مسیر از طریق مذاکره و توافق بیشتر می‌شود.
بیشتر بخوانید: افزایش حملات به کشتی‌ها در تنگه هرمز در بحبوحه کاهش صادرات نفت · سنتکام حملات به مواضع ایران در تنگه هرمز را متوقف کرد
