پیروز مجتهدزاده، استاد دانشگاه و پژوهشگر شناخته‌شده جغرافیای سیاسی، روز پنجشنبه ۲۳ مهر، پس از مدتی بیماری، در ۸۰ سالگی در لندن درگذشت. او علاوه بر فعالیت‌های دانشگاهی، با اظهارنظرهای صریح و گاه بحث‌برانگیزش درباره تاریخ و سیاست ایران شناخته می‌شد.
زندگی و تحصیلات
پیروز مجتهدزاده ۲۰ بهمن ۱۳۲۴ در شهر نور در استان مازندران به دنیا آمد. او تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته جغرافیای انسانی و اقتصادی در دانشگاه تهران آغاز کرد و سپس برای ادامه تحصیل به بریتانیا رفت. مجتهدزاده در دانشگاه منچستر در رشته جغرافیای سیاسی تحصیل کرد و پس از آن پژوهش‌های خود را در دانشگاه‌های آکسفورد و لندن ادامه داد.
بیشتر بخوانید: امکان ثبت درخواست اعتبار کالابرگ از طریق بله فراهم شد
او در خاطراتش نوشته است که سال ۱۳۵۵ برای دریافت دکترا به دانشگاه آکسفورد رفت، اما با قطع بورس تحصیلی‌اش پس از انقلاب سال ۱۳۵۷، تحصیل او متوقف شد. مجتهدزاده در سال ۱۳۶۵ به دانشگاه لندن بازگشت و در حالی که برای تأمین هزینه‌های زندگی و تحصیل کار می‌کرد، سرانجام در سال ۱۳۷۳ دوره دکترای خود را به پایان رساند.
آثار و دستاوردها
مجتهدزاده هنوز دانشجوی سال سوم دانشگاه تهران بود که نخستین کتاب خود را با عنوان «شیخ‌نشین‌های خلیج فارس» نوشت؛ کتابی که در سال ۱۳۴۹ از سوی انتشارات عطایی منتشر شد. او سال‌ها در دانشگاه‌های تهران و تربیت مدرس تدریس کرد و پژوهش‌های متعددی درباره جغرافیای سیاسی ایران، مرزهای بین‌المللی، موقعیت راهبردی تنگه هرمز و تاریخ اختلافات سرزمینی کشورهای منطقه منتشر کرد.
از مهم‌ترین آثار او کتاب «امنیت و مسائل سرزمینی در خلیج فارس» است که در سال ۱۹۹۹ به زبان انگلیسی از سوی انتشارات کرزن منتشر شد. او در این کتاب، رابطه امنیت دریایی با مرزها و حاکمیت سرزمینی را بررسی کرد و بخش‌هایی از آن را به تنگه هرمز و مناقشات مرزی اختصاص داد.
مجتهدزاده در نوشته‌ها و سخنرانی‌های خود بارها از نام تاریخی خلیج فارس و موضع ایران درباره حاکمیت بر جزایر سه‌گانه دفاع کرد و به اسناد تاریخی و مدارک موجود در بایگانی‌های بریتانیا استناد می‌کرد. او همچنین کتاب «بازیگران کوچک در بازی بزرگ» را در سال ۲۰۰۴ منتشر کرد که به بررسی رقابت‌های سیاسی و استعماری بریتانیا و روسیه در قرن نوزدهم و تأثیر آن بر شکل‌گیری مرزهای شرقی ایران می‌پرداخت.
مجتهدزاده علاوه بر آثار دانشگاهی، حضوری مستمر در رسانه‌ها داشت و درباره تحولات ایران و روابط بین‌الملل اظهارنظر می‌کرد. او از تمامیت ارضی و منافع ملی ایران دفاع می‌کرد و گاه به انتقاد از سیاست‌های جمهوری اسلامی می‌پرداخت. دیدگاه‌های او درباره تاریخ معاصر ایران، به ویژه رویدادهای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، گاه با مخالفت‌های جدی روبه‌رو می‌شد.
بیشتر بخوانید: تیراندازی در مدرسه اورگن؛ شجاعت معلم و پدر جان‌ها را نجات داد
