دولت دونالد ترامپ تصمیم به فروش نزدیک به ۵۰ جنگنده اف-۳۵ به عربستان سعودی گرفته که این اقدام نگرانیهای جدی در کنگره ایالات متحده ایجاد کرده است. همزمان، تنشها در خاورمیانه به اوج خود رسیده و حمله موشکی به پایگاه هوایی سلطان در عربستان سعودی، وضعیت اضطراری را در ریاض رقم زده است.
از سوی دیگر، ایالات متحده و دانمارک توافقی امنیتی در خصوص گرینلند امضاء کردهاند که به دنبال تهدیدات گذشته شکل گرفته است. در عرصه فناوری، شرکت چینی ئیویتول از هواگرد برقی دو نفرهای رونمایی کرده که میتواند انقلابی در صنعت گردشگری ایجاد کند.
بیشتر بخوانید: بازداشت سوزان ساراندون در جریان اعتراضات ضداسرائیلی نیویورک
تحولات نظامی و سیاسی در خاورمیانه و روسیه
در هفتهای که گذشت، تحولات مهمی در عرصه نظامی و سیاسی در خاورمیانه و روسیه رخ داد. یکی از موضوعات اصلی، تصمیم دولت دونالد ترامپ برای فروش نزدیک به ۵۰ جنگنده اف-۳۵ به عربستان سعودی بود. این اقدام به عنوان یک تغییر سیاست در فروش تسلیحات به ریاض تلقی میشود و نگرانیهای جدی را در میان اعضای کنگره ایالات متحده ایجاد کرده است. عربستان سعودی سالهاست که به دنبال خرید پیشرفتهترین جنگندههای جهان است و جنگندههای اف-۳۵ به دلیل فناوری رادارگریزی که دارند، در برابر شناسایی از سوی دشمنان خود مقاوم هستند. با این حال، واشنگتن پیش از این در برابر این درخواستها مقاومت میکرد و این بار نیز با وجود نگرانیهای کنگره، به فروش این جنگندهها به عربستان چراغ سبز نشان داده است.
نگرانیهای کنگره بیشتر به انتقال فناوریهای پیشرفته نظامی آمریکا به چین مربوط میشود. راجا کریشنامورتی، نماینده دموکرات ایالت ایلینوی، به شدت با این فروش مخالفت کرده و هشدار داده که این معامله میتواند عواقب جدی برای امنیت ملی ایالات متحده به دنبال داشته باشد. در عین حال، وزارت خارجه آمریکا در دفاع از این معامله، آن را به تحقق اهداف سیاست خارجی و امنیت ملی این کشور مرتبط دانسته و تأکید کرده که فروش این تجهیزات، توازن نظامی منطقه را تغییر نخواهد داد. روابط نزدیک ترامپ با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، به نوبه خود بر این تصمیم تأثیر گذاشته و در حالی که عربستان درگیر نبرد با حوثیهاست، این فروش میتواند به تقویت توان نظامی ریاض کمک کند.
در سوی دیگر، انتخابات پارلمانی روسیه نیز در کانون توجهات قرار داشت. این انتخابات به عنوان نخستین انتخابات پس از آغاز جنگ تمامعیار روسیه علیه اوکراین، به وضوح نشاندهنده وفاداری به ولادیمیر پوتین و حزب حاکم «روسیه متحد» است. کرملین از این انتخابات به عنوان ابزاری برای نشان دادن حمایت اکثریت روسها از رئیسجمهور و جنگ بهره میبرد. در این نظام که به عنوان «دموکراسی مدیریتشده» شناخته میشود، هدایت و کنترل امور به طور کامل در دستان کرملین قرار دارد و به همین دلیل، هیچ اتفاق غیرمنتظرهای در انتخابات نمیتواند به وقوع بپیوندد. منتقدان این انتخابات را غیرعادلانه و غیرآزاد میدانند و به تبعید و زندانی شدن سیاستمداران مخالف اشاره میکنند.
با وجود اینکه در انتخابات پیش رو غافلگیریهای زیادی وجود ندارد، اما حوادث غیرمنتظرهای نیز به وقوع پیوسته است. به عنوان مثال، در یک برنامه تلویزیونی، مجری پس از غیبت نامزدها از تریبونها گفت: «نامزدها نیامدهاند، بنابراین خداحافظ.» همچنین، حزب یابلوکو، که تنها حزب ضد جنگ در روسیه به شمار میرود، به دلیل خواست آتشبس در اوکراین از فهرست انتخاباتی حذف شد. این اقدام به وضوح نشانهای از نگرانی کرملین از تأثیرگذاری پیامهای ضد جنگ بر روی رایدهندگان است. در این میان، برخی از نامزدهای یابلوکو با مشکلات قانونی و بازداشتهای متعدد مواجه شدهاند، که نشاندهنده فضای سرکوبگرانه حاکم بر انتخابات است.
در نهایت، در حالی که مقامهای روسیه تأکید دارند که انتخابات دوما شفاف و عادلانه است، نارضایتی عمومی از جنگ و پیامدهای آن در میان مردم احساس میشود. در شهر دیمیتروف، یادبودی برای «قهرمانان عملیات ویژه نظامی» وجود دارد که نشاندهنده تمرکز جنگ بر زندگی مردم محلی است. اولگا، یکی از ساکنان این شهر، به تأثیر جنگ بر خانوادهها و جامعه اشاره کرده و میگوید: «این انتخابات نمیتواند بر آنچه رخ خواهد داد تأثیر بگذارد.» این اظهارات نمایانگر نگرانی عمیق روسها از وضعیت کنونی کشور و آرزوی بسیاری از آنها برای زندگی در کشوری صلحآمیز است.
تشدید تنشها در خاورمیانه و هشدارهای پوتین به غرب
حمله موشکی به پایگاه هوایی سلطان در عربستان سعودی، بار دیگر تنشها در این منطقه را به اوج خود رساند. این حمله که به گفته منابع مختلف با استفاده از موشکهای سنگین انجام شده، صدای چندین انفجار را در مناطق مختلف ریاض به گوش رساند و نشانگر وضعیت اضطراری در این مناطق بود. پایگاه هوایی سلطان، یکی از مهمترین مراکز نظامی عربستان به شمار میرود و حمله به آن میتواند پیامدهای جدی برای امنیت ملی عربستان به همراه داشته باشد. به علاوه، منابع خبری از انتظار هواپیماها برای فرود در فرودگاه ریاض خبر دادهاند که خود نشاندهنده تأثیرات این حمله بر وضعیت امنیتی و نظامی عربستان است.
به دنبال این حمله، منابع نظامی از حملات هوایی عربستان به مواضع مختلف در جنوب استان مأرب در شرق یمن خبر دادهاند. این عملیاتها به منظور تلافیجویی و بازپسگیری کنترل بر مناطق از دست رفته انجام میشود، اما در عین حال ممکن است منجر به تشدید تنشها و افزایش حملات موشکی از سوی یمن گردد. تحلیلگران بر این باورند که این نوع حملات میتواند به شکل جدی به امنیت داخلی عربستان آسیب بزند و موجب افزایش نگرانیهای عمومی شود. به نظر میرسد که این تنشها به ویژه در آستانه برگزاری رویدادهای بینالمللی و داخلی در عربستان، بیشتر خود را نشان دهد.
در دیگر سو، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در یک نشست کمیته صنایع نظامی این کشور، به کشورهای غربی هشدار داد که باید در صلح با روسیه زندگی کنند وگرنه مسکو پاسخهای سختی به آنها خواهد داد. او به صراحت بیان کرد که برخی از رهبران اروپایی بهطور علنی اعلام میکنند که برای جنگ با روسیه آماده هستند و این اقدامها را ناشی از تلاشهای آنها برای حفظ محبوبیت رو به کاهش خود دانست. پوتین همچنین به تهدیدات خارجی علیه روسیه اشاره کرد و بر گسترش ناتو تاکید کرد که نگرانیهای جدی را در این کشور ایجاد کرده است.
پوتین در ادامه سخنانش به وضعیت سیاسی اوکراین اشاره کرد و این کشور را به عنوان رژیمی دیکتاتوری معرفی کرد که به دنبال ادامه جنگ برای حفظ قدرت خود است. او همچنین نسبت به توانمندیهای هستهای روسیه گفت که سهم تسلیحات مدرن در نیروهای موشکی راهبردی این کشور به ۹۲ درصد رسیده است. رئیسجمهور روسیه تاکید کرد که "سهگانه هستهای" همچنان ضامن حاکمیت روسیه است و تقویت آن در اولویت قرار دارد. این اظهارات پوتین در شرایطی مطرح میشود که تنشها در خاورمیانه و اروپا به شدت افزایش یافته و به نظر میرسد که این وضعیت میتواند به عواقب جدیتری منجر شود.
توافق امنیتی ایالات متحده و دانمارک و تشدید تنشها در یمن
در هفتهای که گذشت، ایالات متحده و دانمارک از توافقی مهم در خصوص امنیت گرینلند خبر دادند. این توافق به دنبال تهدیدات دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق آمریکا، برای تصاحب این قلمرو به دلیل موقعیت راهبردی آن و منابع معدنیاش شکل گرفت. ترامپ در شبکههای اجتماعی تأکید کرد که این توافق «کنترل دائمی» بر امور امنیتی گرینلند را برای ایالات متحده فراهم میکند و به این کشور اجازه میدهد «هر اقدام ضروری» را برای تأمین امنیت این منطقه انجام دهد. نخستوزیر دانمارک نیز بر اهمیت این توافق در تقویت امنیت مشترک در منطقه قطب شمال و اقیانوس اطلس شمالی تأکید کرد و افزود که این توافق حاکمیت و تمامیت ارضی دانمارک و حق تعیین سرنوشت مردم گرینلند را به رسمیت میشناسد.
در سوی دیگر، عربستان سعودی با حملات توپخانهای به استان صعده در شمال یمن، تنشها در این منطقه را تشدید کرده است. این حملات پس از هشدار یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، مبنی بر افزایش حملات هوایی عربستان به یمن صورت گرفت. گزارشها حاکی از آن است که ارتش عربستان به بخشهای مرزی شدا و الظاهر استان صعده حمله کرده و در هفته گذشته، بیش از ۳۰۰ نوبت بمباران به یمن انجام داده است. این حملات نه تنها به زیرساختهای یمن آسیب میزند، بلکه بر روحیه مردم نیز تأثیر منفی میگذارد و بحران انسانی در این کشور را تشدید میکند.
با توجه به سالها جنگ و درگیری در یمن، میلیونها یمنی در شرایط دشواری به سر میبرند و این بمبارانها اوضاع را برای آنها هر روز وخیمتر میکند. جامعه بینالمللی باید به این سؤال پاسخ دهد که چرا با وجود این حجم از نقض حقوق بشر، اقدامات مؤثری برای جلوگیری از این حملات اتخاذ نمیشود. در حالی که سازمانهای حقوق بشری به کرات نسبت به این موضوع هشدار دادهاند، به نظر میرسد که هیچ اقدام جدی برای پایان دادن به این بحران انجام نمیشود.
حملات اخیر عربستان نشاندهنده عدم توجه به پیامدهای انسانی و سیاسی جنگ در یمن است. در حالی که مردم یمن به شدت از این بحران رنج میبرند، عربستان با استفاده از سلاحهای مدرن و پشتیبانیهای بینالمللی، به حملات خود ادامه میدهد. آینده یمن و مردم آن به شدت در معرض خطر قرار دارد و جامعه جهانی باید برای پایان دادن به این جنگ و کمک به بازسازی یمن تلاش کند.
تحولات فناوری و سیاسی هفته
در هفتهای که گذشت، دو موضوع مهم در عرصه فناوری و سیاست کشور توجهات را به خود جلب کرد. از یک سو، شرکت چینی ئیویتول اقدام به فروش یک هواگرد برقی دونفره به شکل بشقاب پرنده کرده است که قابلیتهای منحصر به فردی دارد. این بشقاب پرنده قادر است بر روی آب و خشکی بنشیند و تا فاصلهای نزدیک به ۳۰ متر پرواز کند. با قابلیت پرواز به مدت ۱۵ دقیقه و طراحی ویژهای که دارد، این هواگرد میتواند در شرایط جوی نامساعد نیز پرواز کند و به عنوان یک وسیله تفریحی و گردشگری مورد استفاده قرار گیرد.
این نوآوری در صنعت هوایی میتواند به زودی به یکی از ابزارهای محبوب در گردشگری تبدیل شود و فرصتی برای توسعه صنعت هوایی و ایجاد مشاغل جدید در این حوزه فراهم آورد. با توجه به تمایل روزافزون مردم به تجربههای نوین و جالب، استفاده از بشقاب پرنده میتواند انقلابی در شیوههای تفریحی و گردشگری ایجاد کند. شرکت ئیویتول با عرضه این محصول، گام بلندی در راستای تحقق آیندهای نوین در صنعت حمل و نقل هوایی برداشته و این هواگرد نه تنها یک محصول تفریحی بلکه نمادی از نوآوری در عرصهٔ حمل و نقل مدرن محسوب میشود.
از سوی دیگر، در عرصه سیاسی، حملات تندروها به سران قوا در ایران به ویژه در زمان بحرانهای سیاسی و نظامی، به شدت افزایش یافته است. در پی تشدید جنگ نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، سه چهره کلیدی کشور یعنی مسعود پزشکیان، محمدباقر قالیباف و غلامحسن محسنی اژهای هدف انتقادات تندروها قرار گرفتهاند. این انتقادات، که به بهانههای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی مطرح میشود، نمایانگر تلاش برخی از گروهها برای ایجاد بیثباتی در ساختار حاکمیت است.
حملات تندروها به سران قوا در شرایط بحرانی میتواند پیامدهای جدی برای ساختار سیاسی کشور داشته باشد و به تشدید اختلافات درونحکومتی منجر شود. در حالی که کشور در شرایط حساس قرار دارد، این نوع انتقادات میتواند به ایجاد نارضایتی عمومی و بیاعتمادی نسبت به نظام سیاسی منجر شود. تندروها در تلاشاند تا از احساسات عمومی بهرهبرداری کرده و خود را به عنوان مدافعان واقعی مردم معرفی کنند. بنابراین، ضروری است که سران قوا با اتخاذ سیاستهای هوشمندانه و ایجاد وحدت در مدیریت کشور به این حملات پاسخ دهند و از گسترش نارضایتی عمومی جلوگیری کنند.
جمعبندی
این هفته شاهد تحولات مهمی در عرصه نظامی و سیاسی بودیم که میتواند تأثیرات گستردهای بر امنیت و ثبات در خاورمیانه و فراتر از آن داشته باشد. همچنین نوآوریهای فناوری نظیر بشقاب پرنده ئیویتول، نقطه عطفی در صنعت حمل و نقل هوایی به شمار میرود.
منابع این گزارش
- فروش جنگندههای اف-۳۵ به عربستان سعودی و نگرانیهای کنگره (۲۸ شهریور ۱۴۰۵)
- انتخابات پارلمانی روسیه و اهمیت آن برای ولادیمیر پوتین (۲۸ شهریور ۱۴۰۵)
- حمله موشکی به پایگاه هوایی سلطان در عربستان با صدای انفجار در ریاض (۲۸ شهریور ۱۴۰۵)
- پوتین: زندگی در صلح با روسیه یا پاسخهای سخت (۲۸ شهریور ۱۴۰۵)
- آمریکا و دانمارک بر سر امنیت گرینلند توافق کردند (۲۸ شهریور ۱۴۰۵)
- عربستان با بمباران صعده، تنشها در شمال یمن را تشدید کرد (۲۸ شهریور ۱۴۰۵)
- شرکت ئیویتول بشقاب پرندهای را در چین به فروش رساند (۲۹ شهریور ۱۴۰۵)
- حمله تندروها به سران قوا در بحبوحه جنگ آمریکا و اسرائیل (۲۸ شهریور ۱۴۰۵)
بیشتر بخوانید: سخنرانی مسعود پزشکیان در سازمان ملل؛ پاسخ قاطع به ترامپ و حمایت گسترده در ایران · امضای توافق امنیتی آمریکا با دانمارک و گرینلند تحت نظر ترامپ
