توافق‌های جداگانه کشورهای عربی با ایران در شرایطی شکل می‌گیرد که بی‌اعتمادی تاریخی میان دو طرف همچنان پابرجاست. این روند جدید در حالی است که جنگ کنونی و تنش‌های فزاینده میان ایران و آمریکا، کشورهای حاشیه خلیج فارس را به شدت تحت تاثیر قرار داده است.
افزایش آسیب‌پذیری کشورهای خلیج فارس
کشورهای عربی خلیج فارس نه تنها از حملات پهپادی و موشکی ایران آسیب دیده‌اند، بلکه با تبعات اقتصادی این درگیری‌ها نیز مواجه هستند. در این راستا، عمان به عنوان واسطه‌ای مهم در مذاکرات میان تهران و کشورهای خلیج فارس به شمار می‌رود که هدف آن پایان دادن به درگیری‌ها و بازگشایی تنگه هرمز به روی کشتیرانی تجاری است.
بیشتر بخوانید: کاهش ۲۶ درصدی ارزش صادرات خراسان رضوی زنگ خطر را به صدا درآورد
این مذاکرات به معنای تغییر مهمی در معادلات منطقه‌ای است. کشورهای عربی به دنبال یافتن توافق‌هایی جداگانه با ایران هستند تا بدون مشارکت مستقیم آمریکا، عبور و مرور دریایی را از سر بگیرند. این اقدام در واقع نشان‌دهنده اراده این کشورها برای مدیریت مستقل خود در شرایط بحرانی است.
چالش‌های دستیابی به توافق
با این حال، دستیابی به توافقی پایدار به سادگی امکان‌پذیر نخواهد بود. بی‌اعتمادی عمیق میان کشورهای عربی و ایران که ناشی از اختلافات تاریخی و رقابت‌های طولانی‌مدت برای برتری منطقه‌ای است، به چالش‌های جدی در این مذاکرات دامن می‌زند. در عین حال، حملات اخیر حوثی‌ها و شبه‌نظامیان عراقی نشان‌دهنده آسیب‌پذیری بیشتر کشورهای خلیج فارس و محدودیت‌های چتر امنیتی آمریکا است.
این شرایط نیاز به یافتن راه‌حل‌های پایدار و مؤثر را بیش از پیش حس می‌کند. بازگشت به وضعیت پیش از جنگ و احیای عبور آزاد کشتی‌ها به تدریج بعید به نظر می‌رسد. به طور کلی، هیچ یک از طرفین نمی‌خواهند حاکمیت ایران بر تنگه هرمز را بپذیرند، چرا که این امر می‌تواند تنش‌های امنیتی را طولانی‌تر کند.
مدیریت مشترک تنگه هرمز
تاریخ نمونه‌هایی از سازوکارهای جایگزین برای حفظ تجارت در شرایط رقابت قدرت‌های بزرگ را ارائه می‌دهد. به عنوان مثال، معاهده پاریس در سال ۱۸۵۶، کمیسیون اروپایی دانوب را تأسیس کرد که مسئولیت حفظ قابلیت کشتیرانی و ایمنی تردد در این رودخانه را به عهده گرفت. این مدل می‌تواند به عنوان الگو برای ایجاد کمیسیون تنگه هرمز در نظر گرفته شود.
ایجاد چنین نهادی می‌تواند به بازگشت ثبات و جریان تجارت به منطقه کمک کند. این کمیسیون می‌تواند نمایندگان هشت کشور ساحلی خلیج فارس را در بر بگیرد و همچنین شرکای تجاری مهم در آسیا و اروپا را از طریق یک نهاد مشورتی در این سازوکار مشارکت دهد.
هدف این کمیسیون، مدیریت مشترک تنگه هرمز بدون حاکمیت مشترک است. با این روش، نه ایران و نه عمان مجبور نخواهند بود از ادعاهای سرزمینی خود صرف‌نظر کنند و کمیسیون نیز حاکمیتی بر تنگه نخواهد داشت. این رویکرد می‌تواند به احیای عبور و مرور تجاری ایمن و پایدار کمک کند و به تدریج به افزایش اعتماد میان اعضا و توسعه زیرساخت‌های منطقه‌ای منجر شود.
بیشتر بخوانید: سازمان مالیاتی: مالیات اصناف و مشاغل پس از ۵ ماه تاخیر آغاز شد · عباس مقتدایی: اگر تهدیدات آمریکا عملیاتی شوند، کاخ سفید به خاک سیاه می‌نشیند
