اسرائیل در آخرین هفته اوت ۲۰۲۶ اعلام کرد با آتن توافقی به ارزش حدود ۳ میلیارد یورو امضا کرده است تا سامانه پدافند هوایی «سپر آشیل» را برای یونان بسازد؛ توافقی که موجی از پرسشها و تحلیلها را در عرصه بینالمللی برانگیخته است.
جزئیات توافق و قدرت نظامی جدید یونان
وزارت دفاع اسرائیل در بیانیهای اعلام کرد: «اسرائیل بر اساس این توافق، یک سامانه جامع پدافند هوایی برای یونان خواهد ساخت که به طور کامل بر سامانههای ساخت اسرائیل و تجربه عملیاتی گستردهای تکیه دارد که ارتش اسرائیل در جریان جنگ به دست آورده است.»
بیشتر بخوانید: آمریکا برای اولین بار سلاحی در مدار زمین مستقر کرد
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت: «توافق امنیتی امضاشده با یونان، که یکی از بزرگترین توافقهای تاریخ این کشور به شمار میرود، ادامه مستقیم ائتلافی در شرق مدیترانه است که یک دهه پیش با یونان و قبرس پایهگذاری کردیم. این توافق همچنین گواهی دیگر بر توانمندیهای چشمگیر صنایع دفاعی و فناوری اسرائیل است.» او افزود: «این گام بیانگر قدرت اسرائیل، اعتماد به صادرات دفاعی ما و تقویت اتحادهای منطقهایمان است.»
تأثیرات بر روابط ترکیه و یونان
یونان اکنون یکی از پنج کشور اروپایی عضو ناتو است که در سایه دههها تنش با همسایهاش ترکیه، هزینههای نظامی خود را به دستکم ۳/۵ درصد تولید ناخالص داخلی رسانده است. تنش میان اسرائیل و ترکیه نیز افزایش یافته است، بهویژه پس از آنکه اسرائیل در ۱۸ اوت ۲۰۲۶ پایگاه هوایی ابو ظهور در شمال غربی سوریه را بمباران کرد. این در حالی بود که پایگاه در جریان جنگ سوریه آسیب دیده و از سال ۲۰۱۲ از چرخه فعالیت خارج شده بود.
توافق یونان و اسرائیل برای ایجاد سامانه پدافند هوایی و موشکی موسوم به «سپر آشیل» در شرایطی صورت میگیرد که منطقه شرق مدیترانه با دگرگونیهای شتابان در توازن قوا روبهرو است. این توافق همزمان با گسترش همکاریهای نظامی میان یونان و اسرائیل و افزایش رقابت میان یونان و ترکیه به امضا رسیده است.
عارف العبید، استاد علوم سیاسی و متخصص امور یونان، میگوید این معامله ممکن است بر روابط ترکیه و یونان تاثیر بگذارد. او معتقد است که دستیابی به این سامانه لزوما باعث بازگشت تنش میان دو کشور نخواهد شد. یونان از قبل سامانههای دفاع هوایی مانند پاتریوت آمریکایی و اس-۳۰۰ روسی را در اختیار دارد و بنابراین تقویت تواناییهای دفاعی آن بهخودیخود دلیلی برای ایجاد بحران با آنکارا نیست.
اما نگرانی ترکیه به ماهیت همکاری نظامی اسرائیل و یونان در چارچوب این توافق مربوط میشود، بهویژه در زمینه آموزش، بهرهبرداری از تجهیزات و انتقال تجربه و فناوری. با اضافهشدن سپر آشیل به جنگندههای رافال فرانسوی و اف-۳۵ آمریکایی، آتن صرفا یک سلاح نمیخرد، بلکه نیروهای مسلح خود را از نظر کیفی نوسازی میکند.
این موضوع ممکن است بر محاسبات نظامی ترکیه در دریای اژه و شرق مدیترانه تاثیر بگذارد. عارف العبید معتقد است این سامانه حامل پیامی بازدارنده برای آنکاراست، اما تنها ترکیه را هدف قرار نمیدهد و بخشی از راهبرد یونان برای ایجاد دفاع هوایی و موشکی چندلایه است.
سفر رئیس دستگاه اطلاعاتی ترکیه به آتن در اوت ۲۰۲۶ را نیز میتوان در چارچوب نگرانی از شتاب تسلیحاتی و همکاری نظامی یونان و اسرائیل تفسیر کرد. انگیزههای آتن به یک تهدید محدود نمیشوند، بلکه به تغییر محیط امنیتی پیرامون این کشور ارتباط دارند. یونان علاوه بر ترکیه، تهدیدهای منطقهای دیگری از جمله ایران را نیز در نظر دارد.
این توافق همچنین با نشاندادن توانایی دولت کیریاکوس میتسوتاکیس در تقویت امنیت ملی، برای آن دستاوردهای سیاسی داخلی به همراه دارد. بهبود وضعیت اقتصادی یونان نیز امکان ازسرگیری خرید تسلیحات پیشرفته را پس از سالها محدودیت ناشی از بحران اقتصادی فراهم کرده است.
دکتر مئیر مصری، استاد علوم سیاسی دانشگاه عبری بیت المقدس، معتقد است «این توافق پیامدهای سیاسی و نظامی بسیار حساسی در شرق مدیترانه دارد که نخستین آنها تغییر موازنه قدرت با ترکیه است». او میافزاید: «استقرار این سامانههای پیشرفته در تراکیه و دریای اژه میتواند توازن قوای هوایی در مناطق مورد مناقشه میان یونان و ترکیه را به شکلی محسوس تغییر دهد.»
به همین دلیل، آتن کوشیده است از تجربه عملیاتی و میدانی اسرائیل در رهگیری این نوع تسلیحات بهره بگیرد. این معامله برای اسرائیل صرفا درآمد مالی بزرگی ایجاد نمیکند، بلکه راهی برای تثبیت نفوذ صنعتی و نظامی آن در ساختار دفاعی اروپا و ناتو است.
بیشتر بخوانید: تحصیل بیرانوند به پایان رسید و زمان خدمت فرا رسید · اسرائیل هر لحظه منتظر انفجار اوضاع در کرانه باختری است
