شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و از دست دادن اکثریت در کنگره، به یک سوال جدی تبدیل شده است: آیا دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور پیشین با خطر استیضاح و برکناری روبه‌رو خواهد شد؟ این سوال در حالی مطرح می‌شود که تاریخ سیاسی آمریکا نشان می‌دهد، استیضاح رئیس‌جمهور نه تنها ممکن است، بلکه بارها نیز اتفاق افتاده است.
قواعد استیضاح و چالش‌های پیش‌رو
بر اساس قانون اساسی آمریکا، رئیس‌جمهور در صورت ارتکاب خیانت، رشوه یا دیگر جرایم و تخلفات سنگین قابل استیضاح است. این روند از مجلس نمایندگان آغاز می‌شود و تصویب اتهامات در این مجلس به رأی اکثریت ساده نیاز دارد. اما برکناری نهایی رئیس‌جمهور تنها با موافقت دو سوم اعضای سنا امکان‌پذیر است.
بیشتر بخوانید: آغاز طرح نوسازی وانت‌های فرسوده با تسهیلات ۱.۱ میلیارد تومانی توسط فرشاد مقیمی
در مرحله نخست، مجلس نمایندگان اتهامات مطرح‌شده علیه رئیس‌جمهور را بررسی می‌کند و در صورت نیاز، رأی اکثریت ساده کافی خواهد بود. بنابراین، دموکرات‌ها در صورت در اختیار داشتن اکثریت این مجلس می‌توانند روند استیضاح ترامپ را پیش ببرند. اما در مرحله بعد، سنا به اتهامات رسیدگی کرده و رئیس دیوان عالی آمریکا ریاست جلسه محاکمه را بر عهده دارد. برای محکومیت و برکناری رئیس‌جمهور، دست‌کم ۶۷ رأی از مجموع ۱۰۰ سناتور لازم است.
موانع و پیامدهای استیضاح
مهم‌ترین مانع پیش‌روی دموکرات‌ها، کسب رأی دو سوم اعضای سناست. حتی اگر این حزب اکثریت سنا را در اختیار داشته باشد، برای برکناری ترامپ به حمایت شماری از سناتورهای جمهوری‌خواه نیز نیاز دارد. حمایت پایگاه حزبی و سیاسی ترامپ می‌تواند مانع همراهی جمهوری‌خواهان با طرح برکناری او شود؛ مگر آنکه شواهد و اتهامات مطرح‌شده به اندازه‌ای جدی باشد که حمایت اعضای حزب خود او را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
تاریخ آمریکا نشان می‌دهد که سه رئیس‌جمهور به‌طور رسمی استیضاح شده‌اند: اندرو جانسون، بیل کلینتون و دونالد ترامپ. اما هیچ‌یک در مرحله محاکمه سنا به حد نصاب لازم برای برکناری نرسیدند. ریچارد نیکسون نیز پیش از رأی‌گیری نهایی و پس از از دست دادن حمایت حزب خود، استعفا کرد. این سوابق تاریخی، چالش‌های جدی فراروی دموکرات‌ها را نشان می‌دهد.
در حالی که دموکرات‌ها در تلاش هستند تا برکناری ترامپ را بررسی کنند، تجربه‌های گذشته نشان می‌دهد که استیضاح رئیس‌جمهور با رأی اکثریت مجلس نمایندگان امکان‌پذیر است، اما برکناری او به دلیل ضرورت کسب رأی دو سوم اعضای سنا بسیار دشوارتر خواهد بود. بنابراین، تحقق چنین سناریویی علاوه بر حمایت دموکرات‌ها، به همراهی شماری از جمهوری‌خواهان نیز نیاز دارد.
بیشتر بخوانید: رافائل گروسی درباره وضعیت برنامه هسته‌ای ایران اظهارنظر کرد · دولت ترامپ در آستانه وتو؛ تهدیدی برای دموکرات‌ها
