گفتگوهای ظاهرا غیرمستقیم هیاتهای ایرانی و آمریکایی در جریان سفر مسعود پزشکیان به نیویورک، در شرایطی صورت گرفت که هیچ اطلاعی از موضع رهبر جمهوری اسلامی در مورد این مذاکرات وجود نداشت. در بیش از سه هفته منتهی به سفر رئیسجمهور ایران، تنها یک متن تسلیت از مجتبی خامنهای منتشر شد و در روز سفر نیز پیامی کلی به مناسبت آغاز سال تحصیلی انتشار یافت که به بحرانهای اخیر اشارهای نداشت.
ابهام در مواضع مقام اول حکومت
آخرین پیام رهبر در ارتباط با مشکلات کشور، به تاریخ ۶ شهریور و به مناسبت «هفته دولت» برمیگردد که در آن از مسئولان خواسته شده بود تا از «بیان صادقانه ضعفها» پرهیز کنند. این وضعیت موجب شده تا موضع مقام اول حکومت در خصوص مذاکرات با آمریکا ابهامآمیز باقی بماند. بهویژه در آستانه سفر مسعود پزشکیان، اظهارات مقامهای ارشد نظامی درباره «احیای تفاهمنامه اسلامآباد» میان ایران و آمریکا، بحثهای بیشتری را دامن زده است. یدالله جوانی و حسین محبی از سپاه، بر بازگشت آمریکا به این تفاهمنامه تأکید کردهاند، که خود نشاندهنده تغییرات احتمالی در مواضع جمهوری اسلامی است.
بیشتر بخوانید: سنای آمریکا به بررسی قطعنامه اختیارات جنگی درباره ایران میپردازد
انتقاد از دیپلماسی ایران در نیویورک
پس از مذاکرات نیویورک، رسانههای رسمی و صداوسیما به انتقاد از عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، پرداختند و تعامل او با آمریکاییها را «غلط» خواندند. در حالی که محسن رضایی از برگزاری جلسهای با وزیر خارجه در شورای عالی امنیت ملی خبر داد و یحیی رحیمصفوی، مشاور عالی فرمانده کل قوا، اعلام کرد که «رهبر انقلاب مصلحت دیدند و دست دولت را در مذاکرات باز گذاشتند».
اینگونه روایتها در کنار انتقادات از مذاکرات، این پرسش را به وجود میآورد که آیا این گفتگوها نیز به سرنوشت تفاهمنامه اسلامآباد دچار خواهند شد. در واقع، آیا سیاست «راس نظام» در خصوص حضور نمایندگان دولت در آمریکا مشخص است یا خیر؟
در نهایت، به نظر میرسد که مواضع دیپلماتها و نهادهایی نظیر شورای عالی امنیت ملی تا چه حد جدی تلقی میشود، همچنان برای جامعه بینالمللی مبهم باقی مانده است. در این ساختار، موضع رهبر بهعنوان اصلیترین متغیر در تصمیمات کلیدی، تأثیر بسزایی خواهد داشت.
بیشتر بخوانید: همتی پیگیر بازگشت ارز حاصل از صادرات غیرنفتی است · بقائی: شروط ایران برای احیای دیپلماسی روشن و شفاف است
