عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان سعودی روز دوشنبه در کنفرانس عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین از کشف ۱۱۴ میلیون تن سنگمعدن حاوی عناصر نادر خاکی و اورانیوم خبر داد. این اکتشاف در پروژه جبل صاید واقع در منطقه مدینه انجام شده است، جایی که اکنون یک معدن مس فعال است و توسط شرکت معادن عربستان (معادن) اداره میشود.
عناصر نادر و اورانیوم در قلب سنگمعدن
به گفته وزیر انرژی عربستان، این سنگمعدن حاوی غلظتهای بالایی از عناصر نادر خاکی بهویژه عناصر نادر خاکی سنگین به همراه غلظتهای امیدوارکنندهای از اورانیوم است. عناصر نادر خاکی شامل ۱۷ فلز حیاتی برای ساخت قطعات الکترونیکی، خودروهای برقی، توربینهای بادی و تجهیزات نظامی از جمله سامانههای هدایت موشک و رادار هستند.
بیشتر بخوانید: استیضاح پیت هگست بهدلیل جنگ علیه ایران کلید خورد
با وجود مانور رسانهای بر روی حجم ۱۱۴ میلیون تنی سنگمعدن، تحلیلگران فنی و رسانههای بینالمللی تاکید میکنند که وزیر انرژی عربستان هنوز عیار و درصد دقیق اورانیوم موجود در این سنگها را اعلام نکرده است. از این رو، ارزیابی دقیق میزان اورانیوم قابل استحصال و توجیه اقتصادی پالایش آن نیازمند مطالعات زمینشناسی تکمیلی است.
توافقات استراتژیک با آمریکا و چین
این کشف در شرایطی صورت میگیرد که چین بخش اعظم زنجیره تامین این فلزات را در اختیار دارد. گزارش آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد چین در سال ۲۰۲۴ حدود ۶۰ درصد از استخراج و ۹۱ درصد از پالایش جهانی عناصر نادر خاکی را کنترل کرده است. محدودیتهای صادراتی صادرشده از سوی پکن در آوریل ۲۰۲۵، واشنگتن را به سمت ایجاد زنجیرههای تامین جایگزین سوق داد.
در همین راستا، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در سال ۲۰۲۵ توافقنامههای معدنی متعددی با کشورها به امضا رساند. بندر الخریف، وزیر صنعت و ثروتهای معدنی عربستان سعودی نیز پیشتر تاکید کرده بود که ریاض خواهان جذب سرمایهگذاریهای معدنی هم از سوی چین و هم از سوی آمریکا است. عربستان ثروتهای معدنی دستنخورده خود را حدود ۲ هزار و ۵۰۰ میلیارد دلار برآورد کرده و در نظر دارد سهم این بخش در تولید ناخالص داخلی را تا پایان دهه به سالانه ۷۵ میلیارد دلار برساند.
پروژه جبل صاید در مدینه همزمان با تقویت همکاریهای معدنی واشنگتن و ریاض شتاب گرفته است. دو کشور در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۵ چارچوب استراتژیکی برای همکاری در تامین زنجیره اورانیوم، فلزات و آهنرباهای دائمی امضا کردند.
این اکتشاف همزمان با تلاش عربستان برای توسعه صنعت انرژی هستهای غیرنظامی رخ میدهد. دو کشور در ژوئیه توافقنامه ۳۰ ساله همکاری هستهای غیرنظامی را امضا کردند که چارچوب قانونی را برای تامین فناوری هستهای توسط شرکتهای آمریکایی فراهم میکند. اورانیوم کشفشده در جبل صاید میتواند در آینده به عنوان سوخت این تاسیسات مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال، توافق هستهای با یک مانع سیاسی مواجه است. ترامپ یک روز پس از امضای توافق اعلام کرد که اجرای آن کاملاً مشروط به پیوستن عربستان به توافقات ابراهیم و عادیسازی روابط با اسرائیل است؛ امری که ریاض تحقق آن را منوط به ایجاد مسیر مشخص برای تشکیل کشور مستقل فلسطین کرده است.
بیشتر بخوانید: حمید قنبری: نیاز به بازنگری در قوانین تحریمی در شرایط کنونی · خط لوله نفت عربستان به دنبال حمله پهپادی برای چند هفته از مدار خارج میشود
