توافق جدید میان پاکستان و چین در مورد مرزهای هیمالیا که در تاریخ اخیر به امضا رسید، به یک مناقشه بینالمللی بدل شده است. این توافق که به رسمیت شناختن خط مرزی میان دو کشور در بخشی دورافتاده از این منطقه کوهستانی مربوط میشود، با واکنش شدید هند مواجه شده است که این اقدام را غیرقانونی میداند.
توافقی که خشم هند را برانگیخت
هند به مدت دههها از به رسمیت شناختن مرز میان پاکستان و چین در این منطقه خودداری کرده است. اما اکنون با امضای توافقنامه تشکیل "کمیسیون مشترک مرزی پاکستان و چین"، این دو کشور به یک نقطهعطف جدید دست یافتهاند. پاکستان این توافق را "نقطهعطفی مهم" میداند که میتواند به تعمیق همکاریهای این دو رقیب منطقهای در زمینه مدیریت مرزها، تجارت و ارتباطات کمک کند.
بیشتر بخوانید: مرتضی زمانیان: صندوقهای سرمایهگذاری ارزی، کلید تقویت پول ملی
در مقابل، هند به شدت به این توافق اعتراض کرده و آن را فاقد هرگونه مبنای قانونی دانسته است. راندیر جایسوال، سخنگوی وزارت خارجه هند، به وضوح اعلام کرد که "هیچ مرزی میان پاکستان و چین وجود ندارد" و بنابراین این کمیسیون مشترک را رد میکند.
تاریخچه مناقشه و ابعاد حقوقی
این توافق به مرز پاکستان و چین، به ویژه دره شکسگام اشاره دارد؛ منطقهای به وسعت حدود ۵۱۸۰ کیلومتر مربع که پاکستان در سال ۱۹۶۳ آن را به چین واگذار کرد. هند این منطقه را بخشی از قلمرو خود در لاداخ میداند و بر این باور است که این واگذاری بهطور غیرقانونی و توسط پاکستان انجام شده است.
دولت هند هرگز این توافق را به رسمیت نشناخته و آن را غیرقانونی میداند. وزارت خارجه هند بر این نکته تأکید کرده که "پاکستان هیچ جایگاه حقوقی برای ورود به توافقهایی درباره سرزمینهای هند که بهطور غیرقانونی و با زور در اشغال آن قرار دارند، ندارد."
پاکستان نیز استدلال میکند که جامو و کشمیر همچنان یک منطقه مورد مناقشه است و بنابراین هند حق ندارد به توافق مرزی سال ۱۹۶۳ اعتراض کند. جابین تی. جیکوب، استاد دانشگاه شیو نادار دهلی، این تحول را احیای یک سازوکار قدیمی میداند و میگوید که تنها مسئله مورد بحث، زمان اجرایی شدن آن است.
این توافق به نظر میرسد که بخشی از تلاشهای چین برای تثبیت مرزهای خود و تقویت روابط با پاکستان باشد. حسین حقانی، سفیر پیشین پاکستان در آمریکا، معتقد است که این کمیسیون جدید هم جنبه عملی دارد و هم جنبه سیاسی، زیرا میتواند به تقویت همکاریها در زمینه مرزها و حفاظت از زیرساختهای راهبردی کمک کند.
از منظر ژئوپلیتیکی، این توافق به چین کمک میکند تا از روابط خود با کشورهای همسایه برای مدیریت و ارسال پیام به هند استفاده کند. حقانی میگوید: "چین هرگز موضع هند درباره کشمیر را نپذیرفته است و به گلگت بلتستان از منظر پاکستان نگاه میکند، نه از منظر هند."
کارشناسان میگویند زمان انتشار این توافق نیز مهم است، زیرا چین تمایل دارد تا تصمیمات خود را به طور استراتژیک برنامهریزی کند. حقانی اضافه میکند که این اقدام پس از سفر اخیر شی جینپینگ به نشست بریکس انجام شده است و هدف آن تقویت شراکت راهبردی با پاکستان و یادآوری به هند است.
در نهایت، این توافق جدید نه تنها به تنشهای تاریخی در منطقه دامن میزند، بلکه میتواند پیامدهای گستردهای برای روابط هند و چین و همچنین وضعیت امنیتی در منطقه داشته باشد.
بیشتر بخوانید: سید عباس عراقچی به نیویورک رسید · صندوق ارزی و رد اتهام ماهوارهای آمریکا به چین
