شماری از قدرتمندترین رهبران جهان در دهلی نو گرد یک میز عظیم دایرهای شکل جمع شدند. نارندرا مودی، نخستوزیر هند، با اعلام اینکه رهبرانی که در کنار او نشستهاند باید بیش از پیش «شکلدهندگان قواعد» باشند، نه «پذیرندگان قواعد»، به اهمیت این نشست تأکید کرد.
حضور اعضای بریکس و چالشهای تاریخی
در میان حاضران، اعضای گروه بریکس شامل شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، شیخ خالد بن محمد بن زاید آل نهیان، ولیعهد ابوظبی، و سیریل رامافوسا، رئیسجمهور آفریقای جنوبی حضور داشتند. این کشورها متحدان طبیعی یکدیگر به شمار نمیروند و سابقه اختلافات مرزی و حتی رویاروییهای نظامی دارند. بهویژه، درگیری مرگبار هند و چین در سال ۲۰۲۰ و تضادهای ایران و امارات در جنگ خاورمیانه، نشاندهنده چالشهای عمیق بین این کشورهاست.
بیشتر بخوانید: ساشا زورف قهرمان اوپن آمریکا شد؛ از جنجالهای شخصی تا خلسه در زمین
دستاوردها و چالشهای نشست
هند توانست این رهبران را بهصورت حضوری گرد هم آورد که بهخودیخود دستاوردی مهم و نشانهای از نفوذ دیپلماتیک این کشور است. اما توافق بر سر اینکه نظم جدید جهانی باید چه شکلی داشته باشد، کار بسیار دشوارتری بود و تنش در سراسر نشست مشهود بود. در حالی که چین، روسیه و ایران به دنبال کاهش نفوذ آمریکا و اروپای غربی هستند، هند تمایلی ندارد که بریکس بهعنوان یک بلوک ضدغربی معرفی شود.
آنیل تریگونایات، دیپلمات باسابقه هندی، میگوید: «در میان اعضای این گروه کشورهایی هستند که دوست دارند بریکس به یک بلوک ضدغربی تبدیل شود، اما واقعیت چنین نیست.» او دستاورد هند را تلاش برای «استقلال راهبردی در عصر جنگ» عنوان میکند.
این نشست موفق شد به یک بیانیه مشترک دست یابد، هرچند اختلافات میان اعضا بهندرت تا این اندازه آشکار بوده است. بیانیه دهلی نو خواستار «حداکثر خویشتنداری» در مورد جنگ خاورمیانه شد، اما هیچ طرفی را مسئول ندانست. همچنین این بیانیه از راهحل تشکیل دو کشوری حمایت میکند، اما هیچ اشارهای به جنگ روسیه در اوکراین نشده است؛ موضوعی که نسبت به بیانیههای پیشین بریکس یک تغییر محسوب میشود.
در حوزه تجارت نیز احتیاط مشابهی دیده میشود. بیانیه نگرانیهایی را درباره «افزایش بیضابطه تعرفهها» مطرح میکند، اما از نام بردن آمریکا خودداری میکند. این اقدام احتمالاً برای پرهیز از خشم واشنگتن صورت گرفته است.
در نهایت، نشست این امکان را فراهم کرد که مسعود پزشکیان و شیخ خالد بن محمد بن زاید آل نهیان دیداری دوجانبه برگزار کنند. این ملاقات بالاترین سطح دیدار حضوری میان دو کشور از زمان آغاز جنگ تاکنون است و به ایران این فرصت را میدهد که نشان دهد در برابر حملات نظامی و فشارهای اقتصادی تنها نیست.
بیشتر بخوانید: ایران میگوید نشست عمان به درخواست عربستان برگزار نشد
