افزایش اعتبار کالابرگ در شرایطی که قدرت خرید خانوارها تحت فشار قرار دارد، بهعنوان یکی از ابزارهای حمایت معیشتی مورد توجه قرار گرفته است. اما این سیاست تنها به میزان اعتباری که روی کارت خانوار قرار میگیرد وابسته نیست؛ بلکه کیفیت منبع تأمین مالی آن نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است.
منابع واقعی یا پولی؟
اگر دولت برای افزایش کالابرگ به منابع واقعی و پایدار، مانند درآمدهای تحققیافته بودجهای، تکیه کند، حمایت معیشتی میتواند بدون ایجاد فشار مستقیم بر پایه پولی و شبکه بانکی انجام شود. در این حالت، دولت بخشی از منابع موجود را به حمایت از گروههای هدف اختصاص میدهد و هزینه سیاست در چارچوب منابع مالی واقعی و محقق شده اقتصاد قرار میگیرد.
بیشتر بخوانید: فروش سینماها در ۳ روز نیمبها به ۳۰ میلیارد تومان رسید
چرخه معیوب افزایش اعتبار
اما اگر افزایش اعتبار کالابرگ بدون پشتوانه مالی واقعی انجام شود، مسئله شکل دیگری پیدا میکند. تأمین منابع از مسیر استقراض، افزایش بدهی به شبکه بانکی یا در نهایت خلق پول، میتواند اثر حمایتی کالابرگ را تا حدی خنثی کند. افزایش تقاضای اسمی در کنار رشد نقدینگی، در اقتصادی که با فشارهای تورمی مواجه است، میتواند به افزایش سطح قیمتها منجر شود.
در چنین شرایطی، یک چرخه معیوب شکل میگیرد؛ دولت برای جبران کاهش قدرت خرید، اعتبار کالابرگ را افزایش میدهد و اگر منابع این افزایش پولی باشد، فشار تورمی ایجاد میشود. تورم قدرت خرید همان کالابرگ را کاهش میدهد و برای حفظ قدرت خرید خانوار، افزایش مجدد اعتبار کالابرگ ضروری میشود.
بنابراین، مسئله فقط افزایش رقم کالابرگ نیست؛ بلکه مسئله این است که قدرت خرید کالابرگ چگونه حفظ شود. افزایش اسمی اعتبار، اگر با افزایش متناسب قیمتها همراه شود، لزوماً به معنای افزایش حمایت واقعی از خانوار نیست.
ضرورت شفافیت در تأمین مالی
از این منظر، در صورت تصمیم به افزایش اعتبار کالابرگ باید پیش از اعلام رقم جدید، مسیر تأمین مالی آن بهطور شفاف مشخص شود. افزایش کالابرگ زمانی میتواند یک سیاست حمایتی پایدار باشد که منابع آن از محل درآمدهای واقعی و قابل تحقق تأمین شود، نه اینکه هزینه آن به شبکه بانکی و در نهایت به پایه پولی و تورم منتقل شود.
تجربه ماههای اخیر نیز نشان داده است که فاصله میان وعده افزایش اعتبار و تأمین منبع مالی پایدار همچنان یک مسئله جدی است. برخی گزارشها حتی از ارقام مشخصی برای افزایش اعتبار از نیمه دوم سال خبر داده بودند، اما در ادامه، زمان و میزان اجرای افزایش قطعی نشد.
در نهایت، سیاست کالابرگ زمانی میتواند به هدف خود برسد که میان «حمایت معیشتی» و «ثبات پولی» تعارض ایجاد نکند. افزایش مبلغ کالابرگ، اگر با چاپ پول و رشد نقدینگی تامین شود، ممکن است امروز قدرت خرید بیشتری به خانوار بدهد اما فردا همان قدرت خرید را از طریق تورم پس میگیرد. به همین دلیل، شرط موفقیت افزایش مبلغ کالابرگ نه صرفاً تعیین رقم بالاتر، بلکه تأمین منبعی واقعی، پایدار و غیرتورمزا برای آن است.
بیشتر بخوانید: استیضاح پیت هگست بهدلیل جنگ علیه ایران کلید خورد · حمید قنبری: نیاز به بازنگری در قوانین تحریمی در شرایط کنونی
