پروفسور کریستین سیموندز-مور، روان‌شناس دانشگاه وست جورجیا در آمریکا، به بررسی دلایل تجربه‌های ماوراءالطبیعه پرداخته و می‌گوید که مردم بدون تردید تجربیاتی دارند که خودشان آن‌ها را ماوراءالطبیعه می‌دانند. این اصطلاح معمولاً برای پدیده‌هایی به کار می‌رود که علم در حال حاضر نمی‌تواند آن‌ها را توضیح دهد. سیموندز-مور می‌گوید: «این تجربه‌ها از نظر ذهنی کاملاً واقعی‌اند و می‌توانند تأثیر بسیار بزرگی بر افراد بگذارند.»
دلیل روان‌شناختی یا فراطبیعی؟
اما آیا این به آن معناست که علت آن‌ها لزوماً فراطبیعی است؟ سیموندز-مور توضیح می‌دهد که وقتی افراد چیزی ماوراءالطبیعه را تجربه می‌کنند، ممکن است اتفاق‌های مختلفی در مغز در حال رخ دادن باشد. یکی از توضیح‌های احتمالی به حالتی به نام «هیپناگوژی» مربوط می‌شود، دوره میان خواب و بیداری که در آن ادراک بیرونی و تخیل درونی ممکن است در هم بیامیزند.
بیشتر بخوانید: پیشرفت ایران در پرونده FATF وارد مرحله تازه‌ای شد
او اشاره می‌کند که بسیاری از این تجربه‌ها زمانی رخ می‌دهند که افراد در حالت‌هایی با اندکی تغییر در سطح هوشیاری قرار دارند. این حالت می‌تواند به افراد کمک کند تا میان واقعیت و خیال تمایز قائل نشوند. همچنین فلج خواب، که در آن بدن بیدار می‌شود اما مغز بیدار نیست، می‌تواند تأثیر زیادی بر احساس حضور یک موجود نامرئی داشته باشد.
تجربه‌های توهمی و پاریدولیا
پروفسور کریس فرنچ از دانشگاه گلداسمیتس، که «واحد پژوهش روان‌شناسی نابهنجار» را تأسیس کرده، می‌گوید: «فلج خواب با طیفی از نشانه‌ها همراه است، از جمله احساس شدید حضور موجود دیگری در اتاق.» او توضیح می‌دهد که حتی اگر چیز دیگری در اتاق نبینید یا نشنوید، احساس می‌کنید چیزی آنجاست که می‌تواند وحشتناک باشد، اما در واقع این یک تجربه توهمی است.
علاوه بر این، پدیده‌ای به نام «پاریدولیا» یا تمایل به دیدن الگو در داده‌های تصادفی نیز ممکن است باعث تجربه‌های ماوراءالطبیعه شود. سیموندز-مور می‌گوید: «به دلیل نحوه کار دستگاه بینایی ما، خیلی آسان است که چیزی را از گوشه چشم ببینیم و به اشتباه آن را چیزی شبیه صورت تصور کنیم.»
احساس حضور نامرئی نیز ممکن است تحت تأثیر پدیده‌ای به نام «گسستگی» قرار گیرد، که در آن جنبه‌هایی از خود به‌صورت جدا از یکدیگر تجربه می‌شوند. این حالت می‌تواند در موقعیت‌های استرس‌زا یا حتی در زندگی روزمره هنگام انجام کارهای آشنا به‌وجود آید.
تأثیر محیط و فرگشت انسانی
برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که ارتباطی میان گزارش تجربه‌های ماورایی و ویژگی روان‌شناختی به نام «ترانس‌لیمینالیتی» وجود دارد. افرادی که در این سنجه نمره بالاتری می‌گیرند، معمولاً خلاق‌تر و دارای قدرت تخیل بیشتری هستند. این افراد همچنین بیشتر احتمال دارد که احساس کنند حضور نامرئی‌ای همراه آن‌هاست.
همچنین بعضی مکان‌ها به‌طور ذاتی می‌توانند ترسناک‌تر از بقیه باشند. فرنچ معتقد است که اگر از یک منطقه بسیار روشن به جایی کم‌نور بروید، احساس اضطراب بیشتری خواهید کرد. این احساس ممکن است با وجود صداهای فروصوت که شنیده نمی‌شود، اما تأثیرات عاطفی و جسمانی دارد، تشدید شود.
در نهایت، برخی پژوهشگران به این نتیجه رسیده‌اند که احتمالاً پاسخ به این تجربیات در فرگشت انسان نهفته است. دبورا هاید، پژوهشگر فرهنگ عامه، می‌گوید: «ما برای بقا ساخته شده‌ایم، نه برای حقیقت.» به این ترتیب، اعتقاد به امور ماوراءالطبیعه می‌تواند به‌عنوان یک مزیت تکاملی در نظر گرفته شود که به انسان‌ها کمک می‌کند تا در مواقع خطر بهتر عمل کنند.
بیشتر بخوانید: دونالد ترامپ: مذاکرات با ایران خوب پیش می‌رود اما قابل اعتماد نیستند · تأثیر ترتیب تولد بر شخصیت افراد و چالش‌های پژوهش‌های علمی
