رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، در سفر اخیر خود به باکو به مناسبت جشن‌های ۸ نوامبر، به تحکیم پیوندهای تاریخی و فرهنگی میان دو کشور اشاره کرد. او در این سفر که با تنش‌های فزاینده میان آنکارا و باکو همزمان شده، ابراز داشت که روابط دو کشور فراتر از چارچوب‌های متعارف دیپلماتیک است.
تنش‌های عمیق باکو و آنکارا
با این حال، عمق تنش‌ها میان دو طرف زمانی روشن شد که الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، از شرکت در نشست سران کشورهای ترک در استانبول خودداری کرد. این اقدام اعتراضی علی‌اف، پس از برکناری اوکتای سارال، مشاور ارشد اردوغان، که به دلیل انتقاداتش از ممنوعیت پوشش اسلامی برکنار شده بود، ادامه یافت. همچنین، بازداشت موقت دو فعال اسلام‌گرای منتقد علی‌اف در ترکیه نیز به وخامت اوضاع افزود.
بیشتر بخوانید: شکار پنجمین پهپاد شناسایی آمریکایی توسط سپاه پاسداران در قشم
منافع انرژی و چالش‌های نظامی
آذربایجان منافع گسترده‌ای در زمینه انرژی در ترکیه دارد و سرمایه‌گذاری‌های این کشور در ترکیه از سال ۱۹۹۵ تا ۲۰۲۵ به ۱۸.۴ میلیارد دلار می‌رسد. شرکت دولتی نفت آذربایجان (سوکار) مالک بخشی از خط لوله باکو-تفلیس-جیهان است که شریان حیاتی انتقال گاز به اروپا محسوب می‌شود. اما نارضایتی آنکارا از روابط نزدیک باکو با تل‌آویو و در عوض، ناخرسندی باکو از تلاش‌های ترکیه برای عادی‌سازی روابط با ارمنستان، باعث تیرگی روابط شده است.
بخش عمده نفت عبوری از خط لوله باکو-تفلیس-جیهان به اسرائیل صادر می‌شود که این امر موجی از اعتراضات مردمی در ترکیه را به همراه داشته و آنکارا را در تنگنای افکار عمومی قرار داده است. خشم مقامات باکو از رویکرد متکبرانه برخی محافل در آنکارا که بعد از مداخله در جنگ ۲۰۲۰ قره‌باغ بروز یافته، به تنش‌ها دامن زده است.
چالش‌های مالی و سیاسی
مسائل مالی نیز به اختلافات میان دو کشور افزوده است. در حالی که آذربایجان به عنوان برادر ترکیه‌ای خود شناخته می‌شود، اما تنش‌های مالی و ادعای سوءاستفاده از کمک‌های مالی باکو توسط آنکارا، بر روابط تأثیر گذاشته است. رسوایی فساد در مدیریت صندوق‌های سرمایه‌گذاری در ترکیه و تلاش آنکارا برای جذب کمک‌های مالی از باکو، نشانه‌ای از عمق این تنش‌هاست.
با وجود این چالش‌ها، به نظر می‌رسد که منافع ژئوپلیتیک و خطوط انرژی مانع از فروپاشی کامل روابط آنکارا و باکو خواهد شد. اما حل‌وفصل این حجم از اختلافات چندلایه، نیازمند تلاش‌های بیشتری از اردوغان است تا بتواند به بهبود وضعیت روابط امیدوار باشد.
بیشتر بخوانید: کوشنر: آمریکا در پی ایجاد چارچوب جدید امنیتی برای پایان جنگ اوکراین است · جدال تلخ بر سر خدمت سربازی در اسرائیل
