توقف تردد تجاری در مرز پاکستان به یکی از معضلات جدی برای تجارت ایران تبدیل شده است. در شرایطی که جنگ و محدودیت‌های دریایی، مسیرهای سنتی تجارت ایران را با اختلال روبه‌رو کرده، مرز پاکستان به یکی از مهم‌ترین راه‌های انتقال کالا به ایران تبدیل شده است. اما تصمیم به توقف تردد در دو گذرگاه اصلی میان دو کشور، این مسیر را نیز با اختلال مواجه کرد و صدها کامیون و محموله را در دو سوی مرز متوقف گذاشت.
بازگشایی محدود گذرگاه‌ها
پاکستان از ۱۷ اکتبر تردد تجاری از گذرگاه‌های گبد-ریمدان و تفتان-میرجاوه را متوقف کرد. این تصمیم به‌ویژه در تضاد با سیاست‌های پیشین اسلام‌آباد بود که به دلیل اختلال در حمل‌ونقل دریایی ایران، امکان پهلوگیری کشتی‌های ایرانی در بنادر خود را فراهم کرده بود. رسانه‌ها گزارش دادند که گذرگاه گبد-ریمدان از روز شنبه ۳ آبان بازگشایی شده، اما تنها محموله‌هایی اجازه عبور یافته‌اند که بارنامه آن‌ها مربوط به ۲۴ مهر یا پیش از آن باشد.
بیشتر بخوانید: سردار رضایی در کنار نمایندگان ترکیه، عربستان و پاکستان
دلایل و پیامدها
بسته شدن این گذرگاه‌ها، نه‌تنها تجارت دو کشور را مختل کرده، بلکه سوالاتی را درباره آینده مسیرهای زمینی تأمین کالا برای ایران مطرح کرده است. مقام‌های ایرانی و پاکستانی دلایل فنی، امنیتی و اداری را برای این اقدام مطرح می‌کنند، اما برخی ناظران آن را در چارچوب فشارهای گسترده‌تر بر اقتصاد ایران ارزیابی می‌کنند. وزارت بازرگانی پاکستان مصوبه‌ای را لغو کرد که بر اساس آن، واردات از ایران موقتاً از ارائه «فرم الکترونیکی واردات» معاف شده بود، و این تصمیم به توقف تردد تجاری منجر شد.
در عین حال، فعالان اقتصادی به موانع بانکی نیز اشاره کرده‌اند. پیمان سنندجی، از اتاق بازرگانی تهران، می‌گوید واردکنندگان پاکستانی برای انجام واردات از ایران باید فرم الکترونیکی مربوط را از طریق شبکه بانکی خود ثبت کنند؛ فرایندی که به دلیل تحریم‌های بانکی علیه ایران با دشواری روبه‌روست.
پیامدهای توقف تجارت به‌سرعت در صف کامیون‌ها نمایان شد. اتاق بازرگانی و صنایع کویته شمار کامیون‌های گرفتار در دو سوی مرز را حدود دو هزار دستگاه برآورد کرده است. در همین حال، رسانه‌های ایرانی از صف‌های طولانی‌تر در گذرگاه ریمدان خبر داده و گزارش کرده‌اند که حدود سه هزار کامیون در انتظار عبور به پاکستان هستند.
مرز مشترک ایران و پاکستان تنها یک گذرگاه تجاری نیست، بلکه یکی از شریان‌های اقتصادی مهم برای هر دو کشور به شمار می‌رود. با این حال، حجم تجارت دوجانبه همچنان بسیار پایین‌تر از هدف ۱۰ میلیارد دلاری مورد نظر تهران و اسلام‌آباد است. به گفته دهقان دهنوی، رئیس سازمان توسعه تجارت ایران، حدود ۶۲ درصد صادرات ایران به پاکستان به اقلام انرژی‌محور اختصاص دارد.
بیشتر بخوانید: حمایت دونالد ترامپ از بنیامین نتانیاهو در آستانه انتخابات اسرائیل · عباس مقتدایی: اگر تهدیدات آمریکا عملیاتی شوند، کاخ سفید به خاک سیاه می‌نشیند
