پولشویی در ایران به یک بحران جدی تبدیل شده و در طی نیمه نخست سال جاری، ۳۲ پرونده کلان با گردش مالی بیش از ۴۹ هزار میلیارد تومان تشکیل شده است. در این پرونده‌ها، ۲۱۸ شخص حقیقی و حقوقی به‌عنوان متهم یا مظنون شناسایی شده‌اند و ارتباط بیش از ۴۲۰۰ نفر با این شبکه‌های مالی غیرشفاف به وضوح مشخص شده است.
بررسی ابعاد فعالیت‌های مشکوک
مرکز اطلاعات مالی با بررسی بیش از ۶۳۷ هزار تراکنش مشکوک و شناسایی ۱۴۰۰ حساب بانکی مرتبط، تصویری از ابعاد فعالیت این شبکه‌ها ارائه داده است. به گفته رئیس این مرکز، بخشی از فعالیت‌های این شبکه‌ها به قاچاق سازمان‌یافته کالا و ارز و جرایم گمرکی مربوط می‌شود. این وضعیت، زنگ خطر جدی برای نظام اقتصادی کشور به‌حساب می‌آید.
بیشتر بخوانید: استقبال گروه اوراسیا از پیشرفت‌های ایران در پرونده FATF
مقابله با بحران پولشویی
بانک مرکزی در تلاش است تا با شناسایی حساب‌های مشکوک و اعمال محدودیت بر روی تراکنش‌های مالی، از بروز مشکلات جدی‌تر جلوگیری کند. در ۲۱ شهریورماه، پرونده ۲۷۱ نفر با مجموع ۳۰۰ هزار میلیارد تومان تراکنش مشکوک برای پیگیری قانونی به مراجع قضایی ارسال شد. این اقدامات در شرایطی انجام می‌شود که بازار ارز و طلا به‌عنوان حوزه‌های حساس اقتصادی، به‌ویژه در دوران‌هایی که انتظارات تورمی افزایش می‌یابد، در معرض خطر قرار دارند.
مرکز اطلاعات مالی همچنین از شناسایی ۷۰ شخص حقیقی و حقوقی با گردش مالی مشکوک بالغ بر ۱۳۰ هزار میلیارد تومان در یک ماه خبر داده است. این افراد در معرض تدابیر بازدارنده و محدودیت‌های پولی قرار دارند. معیارهای شناسایی این افراد شامل افزایش غیرمتعارف تراکنش‌ها و ارتباط با مؤسسات مالی پرخطر اعلام شده است.
تدابیر جدید برای کنترل صندوق‌های غیرمجاز
یکی از اقدامات اخیر مرکز، مقابله با صندوق‌های قرض‌الحسنه غیرمجاز است که خارج از نظارت بانک مرکزی فعالیت می‌کنند. این مرکز در ۱۳ آبان‌ماه اعلام کرد که ارائه خدمات جدید API بانکی به این صندوق‌ها ممنوع شده و از سازمان ثبت اسناد و املاک خواسته تا از ثبت اشخاص حقوقی تحت عنوان صندوق قرض‌الحسنه بدون استعلام و مجوز بانک مرکزی خودداری کند. این تصمیمات به‌منظور جلوگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی و حفظ سلامت نظام مالی کشور اتخاذ شده است.
با توجه به اینکه پولشویی می‌تواند اختلالاتی جدی در تخصیص منابع مالی ایجاد کند، اثرات اقتصادی آن به‌وضوح مشهود است. ورود سرمایه‌های غیرشفاف به بازارهایی مانند ارز، طلا و املاک، می‌تواند تقاضای غیرمولد را افزایش دهد و نوسانات قیمت‌ها را تشدید کند.
نقش بانک‌های متخلف در شبکه‌های پولشویی
مبارزه با پولشویی بدون همکاری شبکه بانکی امکان‌پذیر نیست. بانک‌های متخلف به‌عنوان حلقه‌های مهم این شبکه‌ها شناخته می‌شوند. بانک مرکزی در حال حاضر با شناسایی و برخورد با بانک‌ها و شعبی که در اجرای الزامات مبارزه با پولشویی کوتاهی کرده‌اند، در حال تلاش برای پاک‌سازی سیستم بانکی است.
در مجموع، اقدامات اخیر نشان‌دهنده عزم جدی برای مقابله با پولشویی و حفظ سلامت نظام اقتصادی کشور است. اما این سؤال باقی می‌ماند که آیا اجرای مؤثر این تدابیر می‌تواند به کاهش فعالیت‌های غیرشفاف و افزایش رقابت سالم در بازار منجر شود؟
بیشتر بخوانید: توقیف ۶۰۰ میلیارد تومان از اموال متهم به پولشویی در گلستان · بهره‌برداری از ۸۱۰۰ هکتار شبکه آبیاری و زهکشی در غرب کشور
